คุณเคยสงสัยไหมว่าทำไมกินคอลลาเจนแล้วไม่เห็นผล? นั่นเป็นเพราะ การดูดซึมคอลลาเจน คือหัวใจสำคัญที่จะตัดสินว่าร่างกายของคุณจะได้รับสารอาหารไปฟื้นฟูผิวและข้อต่อได้จริงหรือไม่คอลลาเจนที่เรากินเข้าไป ต้องผ่านกระบวนการหลายขั้นมาก ตั้งแต่การย่อยในกระเพาะอาหาร การถูกตัดให้เล็กลงในลำไส้เล็ก การดูดซึมผ่านผนังลำไส้ การเข้าสู่กระแสเลือด การถูกลำเลียงไปยังเนื้อเยื่อต่าง ๆ และสุดท้ายคือการกระตุ้นระบบฟื้นฟูของเซลล์ผิว โดยเฉพาะเซลล์ที่ชื่อว่า Fibroblastเพราะฉะนั้นคำถามสำคัญจึงไม่ใช่แค่ว่า “กินคอลลาเจนไหม” แต่คือ “คอลลาเจนที่กินเข้าไป ร่างกายดูดซึมและนำไปใช้ได้จริงหรือเปล่า”

1. เมื่อกินคอลลาเจนเข้าไป ร่างกายไม่ได้ดูดซึมทั้งก้อนทันที

คอลลาเจนตามธรรมชาติเป็นโปรตีนขนาดใหญ่ มีโครงสร้างเป็นสายยาวพันกันเป็นเกลียวสามเส้น หรือที่เรียกว่า Triple Helix โครงสร้างนี้แข็งแรงมาก เพราะหน้าที่ของคอลลาเจนในร่างกายคือเป็น “โครงสร้างพยุง” ให้ผิว กระดูก ข้อต่อ เส้นเอ็น และหลอดเลือดแต่ความแข็งแรงนี้เองที่ทำให้คอลลาเจนธรรมดา “ดูดซึมยาก” ร่างกายไม่สามารถดึงคอลลาเจนทั้งเส้นใหญ่ ๆ เข้ากระแสเลือดได้ทันที สิ่งแรกที่ต้องเกิดขึ้นคือ คอลลาเจนต้องถูกย่อยให้เล็กลงก่อนหลังจากดื่มหรือกินคอลลาเจนเข้าไป คอลลาเจนจะผ่านเข้าสู่กระเพาะอาหาร กระเพาะจะหลั่งกรดและเอนไซม์ เช่น Pepsin เพื่อเริ่มตัดโปรตีนให้แตกเป็นชิ้นเล็กลง จากนั้นจะเคลื่อนต่อไปยังลำไส้เล็ก ซึ่งเป็นจุดสำคัญที่สุดของการดูดซึม ปัจจัยสำคัญที่หลายคนมองข้ามคือ การดูดซึมคอลลาเจน ที่ส่งผลโดยตรงต่อผลลัพธ์ของผิวพูดง่าย ๆ คือ กระเพาะทำหน้าที่ “เริ่มตัด” ส่วนลำไส้เล็กทำหน้าที่ “ตัดต่อและดูดซึม”

2. ลำไส้เล็กคือด่านสำคัญที่สุดของการดูดซึมคอลลาเจน

ลำไส้เล็กเป็นเหมือน “ประตูใหญ่” ของการดูดซึมสารอาหารเข้าสู่ร่างกาย ผนังลำไส้ไม่ได้ปล่อยให้ทุกอย่างผ่านได้ง่าย แต่จะเลือกดูดซึมเฉพาะสารที่มีขนาดและรูปแบบเหมาะสมสำหรับคอลลาเจน ร่างกายต้องย่อยให้เหลือเป็นกรดอะมิโนเดี่ยว Dipeptide Tripeptide หรือ Peptide ขนาดเล็กก่อนจึงจะสามารถดูดซึมได้ดีจุดที่น่าสนใจคือ ร่างกายไม่ได้ดูดซึมเฉพาะกรดอะมิโนเดี่ยวเท่านั้น แต่สามารถดูดซึม Dipeptide และ Tripeptide ได้ด้วย ผ่านตัวขนส่งในลำไส้ที่เรียกว่า PEPT1 Transporter ซึ่งเป็นระบบขนส่งเปปไทด์ขนาดเล็กโดยเฉพาะนี่คือเหตุผลว่าทำไมคอลลาเจนที่ถูกย่อยมาแล้วในรูปแบบ Peptide, Dipeptide หรือ Tripeptide จึงมีความได้เปรียบกว่าคอลลาเจนโมเลกุลใหญ่ เพราะร่างกายสามารถดูดซึมผ่านกลไกนี้ได้ง่ายกว่างานวิจัยด้าน bioavailability พบว่า หลังรับประทาน collagen hydrolysate ร่างกายสามารถตรวจพบ dipeptide และ tripeptide ที่มี hydroxyproline ในกระแสเลือดได้ ซึ่งแสดงให้เห็นว่าเปปไทด์บางส่วนไม่ได้ถูกย่อยจนหมดเป็นกรดอะมิโนเดี่ยว แต่สามารถเข้าสู่เลือดในรูป peptide ได้จริง  

3. หลังดูดซึมแล้ว คอลลาเจนไม่ได้ “กลายเป็นผิว” ทันที

นี่คือจุดที่หลายคนเข้าใจผิดมากที่สุดคอลลาเจนที่กินเข้าไปไม่ได้ถูกส่งไปแปะที่ผิวแบบตรง ๆ แต่จะถูกดูดซึมเป็นกรดอะมิโนและเปปไทด์ขนาดเล็ก จากนั้นเข้าสู่กระแสเลือด แล้วถูกลำเลียงไปยังเนื้อเยื่อต่าง ๆ ตามความต้องการของร่างกายเนื้อเยื่อที่เกี่ยวข้องกับคอลลาเจน ได้แก่ ผิวหนัง,กระดูก,ข้อ,เส้นเอ็น,กล้ามเนื้อ,หลอดเลือด,เนื้อเยื่อเกี่ยวพัน แต่สิ่งที่ทำให้ collagen peptide น่าสนใจ คือ เปปไทด์บางชนิด เช่น Pro-Hyp และ Gly-Pro-Hyp อาจทำหน้าที่มากกว่า “วัตถุดิบ” เพราะมีงานวิจัยที่พบว่า peptide เหล่านี้เกี่ยวข้องกับการกระตุ้นการเคลื่อนที่และการทำงานของ Fibroblast ซึ่งเป็นเซลล์สำคัญในการสร้างคอลลาเจนของผิว  ดังนั้นการทำงานของคอลลาเจนในร่างกายจึงมี 2 มิติหนึ่ง คือเป็นวัตถุดิบให้ร่างกายนำไปสร้างโปรตีนใหม่ สอง คือ peptide บางชนิดอาจช่วยส่งสัญญาณให้เซลล์ฟื้นฟูทำงานดีขึ้น

4. ชั้นผิวเกี่ยวข้องกับคอลลาเจนอย่างไร

เพื่อเข้าใจว่าคอลลาเจนช่วยผิวอย่างไร ต้องเข้าใจโครงสร้างผิวก่อน

ผิวหนังแบ่งออกเป็น 3 ชั้นหลัก

ปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพ การดูดซึมคอลลาเจน

นอกจากขนาดโมเลกุลแล้ว สภาพแวดล้อมภายในร่างกายก็มีส่วนสำคัญอย่างมากต่อ การดูดซึมคอลลาเจน  หากร่างกายมีความเครียดสูงหรือพักผ่อนไม่เพียงพอ เซลล์ Fibroblast จะทำงานช้าลง ทำให้คอลลาเจนที่ดูดซึมเข้าไปไม่สามารถถูกนำไปสร้างเป็นโครงสร้างผิวใหม่ได้อย่างเต็มที่

นอกจากนี้ การรับประทานน้ำตาลในปริมาณมากเกินไปจะทำให้เกิดกระบวนการ Glycation ซึ่งเข้าไปทำลายสายคอลลาเจนเดิมและขัดขวาง การดูดซึมคอลลาเจน ใหม่เข้าสู่เซลล์ ดังนั้นการดูแลสุขภาพองค์รวมควบคู่ไปกับการเลือกทานคอลลาเจนโมเลกุลเล็กจึงเป็นกุญแจสำคัญ ทริคการเลือกคอลลาเจนยี่ห้อไหนดี 

เพื่อให้การดูดซึมคอลลาเจนมีประสิทธิภาพสูงสุด ร่างกายจำเป็นต้องมีสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม

วิธีการ	ประโยชน์ที่ได้รับต่อ การดูดซึมคอลลาเจน
ทานตอนท้องว่าง	ช่วยให้เอนไซม์ย่อยโปรตีนทำงานได้เต็มที่ ไม่ถูกรบกวนจากอาหารอื่น
ทานคู่กับวิตามินซี	เป็นตัวช่วยสำคัญ (Co-factor) ในการสังเคราะห์เส้นใยใหม่
เลือกขนาดโมเลกุลเล็ก	เพิ่มโอกาสการผ่านเข้าสู่กระแสเลือดโดยไม่ต้องย่อยซ้ำ

Epidermis หรือหนังกำพร้า นี่คือชั้นนอกสุดของผิว ทำหน้าที่เป็นเกราะป้องกันร่างกายจากแสงแดด มลภาวะ เชื้อโรค และการสูญเสียน้ำ

ปัญหาที่เกิดในชั้นนี้มักเห็นเป็น

ผิวแห้ง ผิวลอก ผิวไว ผิวหมอง ผิว barrier อ่อนแอ คอลลาเจนไม่ได้อยู่มากในชั้นนี้โดยตรง แต่สุขภาพของหนังกำพร้าจะดีขึ้นได้เมื่อชั้นผิวลึกด้านล่างแข็งแรงขึ้น และเมื่อระบบความชุ่มชื้นของผิวทำงานดีขึ้น

Dermis หรือหนังแท้

นี่คือชั้นที่สำคัญที่สุดในเรื่องความเด็กของผิว เพราะเป็นชั้นที่มีคอลลาเจน อีลาสติน Hyaluronic Acid Fibroblast หลอดเลือดฝอย Extracellular MatrixDermis คือชั้นที่ทำให้ผิวแน่น ฟู เด้ง และมีความยืดหยุ่น หากคอลลาเจนในชั้นนี้ลดลง ผิวจะเริ่มยุบ ริ้วรอยลึกขึ้น ใต้ตาตอบ ร่องแก้มชัด และผิวฟื้นตัวยากขึ้น

Hypodermis หรือชั้นไขมันใต้ผิว